Bu gün Azərbaycanda Soyqırımı Günü kimi qeyd olunur.
Arazmedia.az xəbər verir ki, erməni daşıyıcılarının bolşeviklərlə birgə azərbaycanlılara qarşı həyata keçirdiyi soyqırımdan 108 il ötür. 1918-ci ilin 31 mart tarixində baş verən bu hadisə, ermənilərin Azərbaycan xalqına qarşı törətdiyi bəsirət cinayətlərindən biridir. Tarixi qaynaqlara görə, ermənilər 18-ci əsrdən başlayaraq Çar Rusiyasının himayəsi ilə Cənubi Qafqaza köçürülərək burada Ermənistan adlı dövlət yaratmaq məqsədini güdürdülər.
Hələ XVIII əsrin 20-ci illərində, çar I Pyotr azərbaycanlıların tarixi torpaqları olan Bakı və Dərbənddə ermənilərin məskunlaşdırılması barədə göstəriş vermişdi. 1802-ci ildə çar I Aleksandr Qafqaz canisinin konkret təlimat göndərmişdi ki, ermənilər nəyin bahasına olursa-olsun, Azərbaycan xanlıqlarının işğal edilməsində istifadə olunmalıdırlar. XIX əsrdə Rusiya-İran və Rusiya-Türkiyə müharibələrinin nəticəsində Azərbaycan torpaqlarına İrandan 40 min, Türkiyədən isə 85 min erməni köçürülmüşdür.
Ermənilərin yerləşdirildiyi ərazilərdə azərbaycanlıların sayca üstünlük təşkil etməsi, düşmənlərin soyqırım siyasətini həyata keçirməsinə şərait yaratmışdır. 1918-ci ilin martında, Rusiya bolşeviklərinin rəhbəri Vladimir Leninin təyinatı ilə Bakıya göndərilən Stepan Saumyan, qətliamın başlamasında əvəzsiz rol oynamışdır. 31 mart 1918-ci ildə Bakı şəhərində dinc azərbaycanlıların kütləvi qətliamında Bakı Sovetinin 6 min silahlı əsgəri və ermənilərin «Dasnaksütyun» partiyasının 4 minlik silahlı dəstəsi iştirak etmişdir.
Bakıdakı üç gün davam edən qırğın zamanı ermənilər azərbaycanlı məhəllələrinə soxularaq hər kəsi öldürmüş, cəsədləri parçalamışdır. Nəticədə yalnız Bakıda 25 min soydaşımız qətlə yetirilmişdir. S.Saumyan, Bakıda törədilən qırğınla bağlı 1918-ci il aprelin 13-də Rusiya Xalq Komissarlari Sovetinə yazdığı məktubda, "Bizim süvari dəstəyə edilən silahlı hücumdan bəhanə kimi istifadə etdik və bütün cəbhə boyu hücuma keçdik. Biz artıq 6 min nəfər silahlı qüvvəyə malik idik" qeyd etmişdir.
Bu hadisələrlə kifayətlənməyən ermənilər, Azərbaycanın digər bölgələrində də - Şamaxı, Quba, İrəvan, Zəngəzur, Qara Bağ, Naxçıvan, Qarsda kütləvi qətliamlar həyata keçirmişlər. 1918-ci ilin mart-aprel aylarında Şamaxıda 8 minə yaxın dinc sakin qətlə yetirilmiş, Cavanşir qəzasının 28 kəndi, Cəbrayıl qəzasının 17 kəndi tamamilə yandırılmışdır. 29 apreldən Gümrü yaxınlığında əsasən qadınlardan, uşaqlardan və yaşlılardan ibarət 3 min nəfərlik azərbaycanlı köçü pusquya salınaraq məhv edilmişdir.
Erməni silahlı dəstələri Naxçıvan qəzasının bir neçə kəndini yandırmış, Zəngəzur qəzasında isə 115 azərbaycanlı kəndini məhv etmişdir. Ümumilikdə bu qəza üzrə 10,068 azərbaycanlı öldürülmüş və ya əsir götürülmüş, 50,000 azərbaycanlı qaçqın düşmüşdür. İrəvan quberniyasının 199 kəndində yaşayan 135 min azərbaycanlı qətlə yetirilib, yaşayış məntəqələri yerlə-yeksan edilmiştir.
Erməni silahlı dəstələri daha sonra Qarabağa yürüş etmişdir. 1918-1920-ci illər arasında Qarabağın dağlıq hissəsində 150 kənd dağıdılmış, əhalisi tamamilə məhv edilmişdir. 1920-ci ilin mayında ermənilərin və XI Qızıl Ordunun iştirakı ilə Gəncədə 12 mindən çox azərbaycanlı qətlə yetirilmişdir. Qırğınlar indi İranın ərazisi sayılan Cənubi Azərbaycanda da davam etdirilmişdir. 1918-ci ildə Cənubi Azərbaycanda və İran ərazisində yaşayan 130 mindən çox soydaşımız ermənilər tərəfindən qətlə yetirilmişdir.
1918-ci ildən azərbaycanlıların kütləvi qətliamına son qoyulmasında Nuru paşanın rəhbərlik etdiyi Qafqaz İslam Ordusunun böyük rolu olmuşdur. 31 mart 1918-ci il tarixində törədilən soyqırım aktı hadisədən 80 il sonra müstəqil Azərbaycan Respublikasında hüquqi-siyasi qiymətini almışdır. Mərhum eks-prezident Heydər Əliyevin 1998-ci il 26 mart tarixli Fərmanına əsasən, 31 mart Azərbaycanın Soyqırımı Günü kimi dövlət səviyyəsində qeyd olunur.
